Spis treści
Student w czasie wakacji zarabia pierwsze poważne pieniądze, ale nie zawsze trafiają one w całości do jego portfela. Wszystko zależy od rodzaju umowy - przy umowie zleceniu ZUS pobiera składki, które potrafią wynieść prawie 500 zł miesięcznie. Kiedy trzeba je zapłacić, a kiedy można ich uniknąć? Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyjaśnia zasady, które decydują o wysokości „na czysto”.
Rodzaj umowy decyduje o składkach
Podstawowa różnica między umową o pracę a umową-zleceniem dla studenta polega na obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne. Przy umowie o pracę składki są obowiązkowe i wynoszą łącznie około 22,71% wynagrodzenia brutto (emerytalna, rentowa, chorobowa, wypadkowa). Natomiast przy umowie zleceniu student do 26. roku życia może być zwolniony ze składek społecznych - ale tylko pod jednym warunkiem.
Jak przypomina ZUS, ulga ta dotyczy wyłącznie pierwszego roku kalendarzowego od podjęcia pierwszej pracy zarobkowej. Jeśli student pracował już wcześniej i przekroczył ten okres, umowa zlecenie będzie obciążona składkami tak samo jak etat. W praktyce oznacza to, że z miesięcznego wynagrodzenia 3 000 zł brutto na konto może trafić około 2 509 zł - czyli mniej o 491 zł.
Prawie 500 zł mniej w portfelu
Konkretna kwota składek zależy od wysokości zarobków. Przykładowo:
- Przy zarobkach 2 000 zł brutto składki społeczne wynoszą około 327 zł, a zdrowotna - 155 zł.
- Przy 3 000 zł brutto składki społeczne to 491 zł, a zdrowotna - 233 zł.
- Przy 4 000 zł brutto składki społeczne wynoszą 654 zł, a zdrowotna - 311 zł.
ZUS podkreśla, że opłacanie składek to nie tylko koszt, ale też inwestycja w przyszłość. Dają one prawo do zasiłku chorobowego, macierzyńskiego, a w dłuższej perspektywie - wyższej emerytury. Dla młodego człowieka ubezpieczenie chorobowe może być szczególnie ważne, gdy zachoruje w trakcie pracy sezonowej.
Kiedy można uniknąć składek?
Są dwie główne sytuacje, w których student nie płaci składek ZUS od umowy zlecenia:
- Pierwszy rok pracy - jeśli student nigdy wcześniej nie pracował, w pierwszym roku kalendarzowym od podjęcia pierwszej pracy umowa zlecenie jest zwolniona ze składek społecznych.
- Inna umowa - jeśli zlecenie jest realizowane poza standardową działalnością zarobkową, np. w ramach tzw. umowy o dzieło, wtedy składki nie są naliczane w ogóle. Uwaga: umowa o dzieło nie daje jednak ochrony ubezpieczeniowej.
ZUS radzi, aby przed podpisaniem umowy dokładnie sprawdzić, czy obowiązuje nas ulga, czy już nie. W przeciwnym razie po zakończeniu wakacji może przyjść niespodziewane wezwanie do zapłaty.
Co z tego wynika dla studenta?
Decyzja między umową zlecenie a umową o pracę w wakacje ma bezpośrednie przełożenie na wysokość pensji „na rękę”. Jeśli student chce maksymalnie powiększyć swój wakacyjny budżet, powinien wybrać umowę zlecenie w pierwszym roku pracy. Jeśli jednak zależy mu na ochronie zdrowotnej i społecznej - warto dopłacić do składek. W każdym przypadku warto skonsultować się z pracodawcą lub doradcą ZUS, aby uniknąć błędów rozliczeniowych.
